Van de ene op de andere seconde weer zelfstandig
Als een zielig hoopje mens wordt Rukmini Adhikari (90) het oogkamp in het stadje Bhachchek-Bazaar binnengedragen. Zij is als gevolg van staar blind aan beide ogen en hoopt door een operatie in haar laatste levensjaren haar kinderen weer te zien.
Twee dagen later is de ingreep uitgevoerd, het verband gaat af en ze kijkt om zich heen. Van de ene op de andere seconde is Rukmini weer de vrouw die met gezag haar kinderen commandeert. Operatie geslaagd!
Rukmini Adhikari was tot een paar jaar geleden degene die de familie leidde. Toen haar linkeroog ging aftakelen was er nog niet echt iets aan de hand, maar sinds ook door haar rechteroog slechts een grijs waas is te zien hield het leven voor haar vrijwel op.
Zij is voor honderd procent afhankelijk van haar familie. Die omringt haar weliswaar met hulp en goede zorgen, maar haar gezagsbasis is volledig verdwenen. Alles moet ze vragen, voor alles moet ze afwachten. Haar dagen brengt zij liggend op haar matje door. ,,Ik kan alleen maar de hele dag zitten huilen’’, vertelt ze. ,,Ik wil graag mijn dochters zien, mijn zoons. Maar ik zie ze niet.’’
Dat zij niets kan zien maakt haar bang. Angstig grijpt ze geregeld opzij, naar zoon of dochter naast haar, om zeker te weten dat ze niet alleen is. Elk spoortje initiatief lijkt te zijn gedoofd. Op de wil na om zich te laten opereren, zodra zij hoort dat er oogartsen voor enkele dagen naar haar regio in de bergen bij Gorkha zullen komen.
Opnieuw geboren
De volgende ochtend is zij aan de beurt. De ingreep duurt van voorbereiding tot weer wegwandelen uit de operatiekamer nog geen kwartier. Na de operatie heeft ze toch wel wat pijn, vertelt ze, maar ze kijkt uit naar morgen. Al vroeg zit zij te wachten op de instructies voor de nazorg van haar oog en op het laten verwijderen van het verband.
Alle meer dan dertig patiënten van de vorige dag zitten in een kring op een grasveld de uitleg van een oogartsassistent aan te horen. Iedereen krijgt oogdruppeltjes mee, bij de een kan het een paar dagen duren voordat er weer scherp zicht is, bij de ander zal dat al vrijwel meteen het geval zijn.
De spanning in de groep stijgt. Iedere keer zijn er blije reacties en verwonderd-nieuwsgierige blikken in het rond als het lapje voor het oog wordt weggehaald. Als bij toverslag is de gelaten, afwachtende, lijdende houding verdwenen. Binnen seconden lijkt een volkomen karakterverandering zich te voltrekken. Natuurlijk wordt eerst de familie grondig bestudeerd, pijlsnel keert het oorspronkelijke zelfvertrouwen terug. Waar de patiënten de dagen ervoor nog zwijgzaam bij elkaar zaten, praten ze nu allemaal dwars door elkaar heen.
In plaats van zielig iets te vragen aan haar kinderen beveelt Rukmini nu wat zij vindt dat er moet gebeuren. De oorspronkelijke Rukmini is weer helemaal op haar plek, moeder is de baas, zit kalm alleen, spreekt af en toe haar zoon bestraffend toe. ,,Het is alsof ik opnieuw geboren ben.’’
Foto's: Mariëlle van Uitert
